دوشنبه ۳ مهر ۱۳۹۶

صفحه اول >> کتاب ها => محي الدين در آئينه فصوص. جلد دوم => فصل دوم : فص نوحی ( بخش اول )



محي‌الدين و جنگ‏هاي صليبي‌

و جنگ‏هاي اندلس:

صوفيان دين را دقيقاً وارونه كردند و محي‌الدين دين را با كمال گستاخي پيش پاي بت‌پرستي ذبح كرد. او با اين شيوه از مرگ گرفته بود كه جامعه اسلامي دست كم به تب راضي شود. زيرا ديني كه با بت پرستي سازگار باشد بي ترديد با دين مسيحيان صليبي بهتر مي‌تواند سازگار باشد و هدف او همين بود.

در ظاهر وانمود مي‌كرد كه جنگ‏هاي صليبي كار بيهوده است (يعني دفاع در مقابل صليبيان كار احمقانه است) لذا نه تنها به هيچ نحوي در آن جنگ‏ها شركت نكرد و به جاي تشويق مردم به دفاع و جهاد، آنان را به اعمال فردي صوفيانه و معاشقه با خدا دعوت مي‌كرد. در بحبوحه جنگ، او به معراج مي‌رفت و به نكوهش علي‌(ع) سمبل جهاد، در آسمان چهارم مي‌پرداخت. در ظاهر كلام، به نفع ابوبكر و به ضرر علي‌(ع) سخن مي‌گفت: «هنگام برگشت در آسمان چهارم علي را ديدم و به او گفتم ابوبكر با پيامبر(ص) در آسمان هفتم به خوش و بش مشغول است تو در اين جا مانده‏اي‌، در دنيا گمان مي‌كردي كه از ابوبكر افضل هستي‌». اما در حقيقت با نكوهش علي‌(ع) كه سمبل جهاد بود، جهاد گران را دل‌سرد مي‌كرد.

ابوبكر مرد ميدان نبرد نبود و در هيچ جنگي كاري نكرده بود و سمبل «غير رزمنده بود» ترجيح اين سمبل به آن سمبل براي باز داشتن مسلمين از جهاد بود. او در تفخيم و بزرگ كردن ابوبكر سخت مي‌كوشيد حتي براي اين كه او را فرد متفكر با تفكر عميق، نشان بدهد سخنان و كلمات قصار ديگران را (سرقت ادبي كرده و) به نام ابوبكر ثبت مي‌كرد و شعر «العجز عن درك الادراك، ادراك» اميرالمؤمنين‏(ع) را به نام او ثبت كرد كه در جلد اول گذشت.

با اين همه او رسماً مي‌گفت: «امروز ابوبكر در زير علم من قرار دارد همان طور كه در زير علم پيامبر(ص) قرار داشت» يكي از اهداف او در اين ترجيح خود بر ابوبكر يك امر بس مهم بود كه برايش مهم‏تر از هدف بالا بود. او با اين برنامه مي‌خواست «پشت جبهه» را نيز خالي كند. زيرا اگر ابوبكر در ميدان‏هاي نبرد كاري نكرده بود اما او بود كه پي‌درپي براي تسخير شامات و گرفتن سرزمين مسيحيان لشكر مي‌فرستاد.

محي‌الدين ابتدا سيماي سمبل رزمندگان را تخريب مي‌كرد، سپس سيماي سمبل پشت جبهه را، و آن گاه خودش را براي همه مردم سمبل قرار مي‌داد. و در اين برنامه، شعار «پاي وحدت بر سر كفر و مسلماني زديم» صوفيان، و نيز شعار بي ريشه و جعلي آنان يعني «هل الدين الا الحب»[1] سخت به كار او مي‌آمد. ترويج جهاد اكبر نه براي جهاد اكبر بل براي از بين بردن جهاد اصغر، عين مكتب محي‌الدين و عين زندگي عملي اوست. آن هم در بحبوحه جنگ‏هاي صليبي‌.

طبيعت خطر پرهيزي بشر نيز در كمك و ياري محي‌الدين بود. و عامل قوي‌تر از همه، تصوف زدگي مردمان سنّي ـ كه شعار «من لا شيخ له فشيخه شيطان» عقيده اول همگان بود ـ پيشاپيش زمينه را براي اهداف او كاملاً آماده كرده بود.

در زمان سيف الدول‍ه حمداني كه بر صليبيان پيروز مي‌شد و دفاع مي‌كرد، روح جامعه به اندازه عصر محي‌الدين دچار آفت و خوره تصوف نگشته بود.

صلاح الدين ايّوبي نيز آخرين شعله شمعي بود كه پيامبر(ص) بر افروخته بود. در زمان محي‌الدين و در اواخر عمر او اندلس يعني وطن اصلي محي‌الدين سقوط كرد. زيرا «دين جهاد» به وسيله صوفيان و به ويژه در اثر فعاليت‏هاي گسترده و برنامه ريزي شده محي‌الدين به «دين عشق»، «دين حبّ» تبديل شده بود.

محققين از قديم گفته‏اند:

1ـ دين يهود، «دين رقابت با يهوه» ـ رقابت بشر با خدا ـ است. حتي يعقوب با خدا كشتي مي‌گيرد. و يا وقتي كه به موسي وحي مي‌شود «تو سرزمين موعود را نخواهي ديد» مي‌گويد: عجب خداي فتنه‌گر هستي‌. و دانشمندان يهودي هر اختراع و اكتشاف را غلبه بر طبيعت و پيروز شدن بر خداوند، تلقي مي‌كنند و گاهي به آن تصريح مي‌كنند.

2ـ مسيحيت، دين محبت است و در اين دين رابطه خدا با بشر يك رابطه حبّي و «محبت» است.

3ـ دين اسلام، دين «عبادت» و «خشيت» و «جهاد» است كه ليبرال‌هاي امروز آن را به «خشونت» معني مي‌كنند.

اينك محي‌الدين رسماً اعلام مي‌كند كه دين اسلام را به «دين حبّ» تبديل كرده است و خشونت (جهاد) مسلمانان را به روحيه سازشكارانه تبديل كرده است و اين موقعيت را جشن مي‌گيرد، و مي‌سرايد، بشنويد:

لقد كنت قبل اليوم انكرت[2] صاحبي

پيش از اين دوستم را بد مي‏پنداشتم و دفع مي‏كردم‏

اذا لم يكن ديني الي دينه دان
ج

چون دين من با دين او سازگار نبود.

وقد صار[3] قلبي قابلاً كلّ صورة

و اينك قلبم پذيراي هر عقيده گشته است‏

فديراً لرهبان و مرعي لغزلان

ديري براي راهبان و چراگاهي براي آهوان جوان، شده است.

و بيت نيران و كعبة طائف‏

هم آتشكده است و هم كعبه براي طواف كنندگان‏

و الواح تورات و مصحف قرآن‏

هم الواح تورات و هم مصحف براي قرآن شده است.

ج

ادين بدين الحبّ انّي توجّهت‏

متدين به دين حبّ هستم كه خودم به راه انداخته‏ام

ركائبه فالحبّ ديني وايماني‌

مركب‏هاي آن را، پس «محبت» دين و ايمان من است.

توضيح: 1 ـ خود همين اشعار دليل گويا و برهان كامل است بر اين كه:

الف: از سروده‏هاي اواخر بل آخر عمر اوست و درست يك «گزارش كار» است.

ب: كاملاً احساس پيروزي وموفقيت مي‌كند و به شدت از نتيجه كار و برنامه‏اش شادمان است.

ج: سه بيت اول «زبان حال جامعه مسلمانان» است نه خودش. مي‌گويد: مسلمانان مردمي خشن و پر دافعه بودند كه دوستان خود يعني مسيحيان را بد مي‌پنداشته و دفع مي‌كردند، اينك قلب‌شان پذيراي آتش‌پرستي زردشتيان و رهبانيت مسيحيان و تورات يهوديان شده است.

جمله «چراگاه آهوان شده است» سخت دقيق و قابل توجه است. در اين دوران جنگ‏هاي صليبي، مسيحيان به اين نتيجه رسيده بودند كه نكته حساس، جنگ اندلس است و آن را در رأس امور جنگي قرار داده بودند. پيش از آن قلب حساس جنگ را بيت المقدس مي‌دانستند و زن و مرد، كودك و جوان با فتواي پاپ در يك نهضت عمومي اروپائي‌، حمله‏ها كردند اما شكست خوردند. در دوره مورد بحث، اندلس (اسپانيا) را قلب قرار دادند و مسئله فلسطين را به برنامه بعدي (كه در همين مبحث توضيح خواهم داد) وا گذاشتند.

او در ضمن توضيح وضعيت پذيراي قلب مردم مسلمان، ايهاماً نيز مي‌گويد كه با شكست مسلمانان در اسپانيا، اندلس كه قلب مسيحيان بود اينك چراگاه دختران مسيحي شده است. لطفاً به فن «ايهام» در هنر و ادبيات توجه فرمائيد.

د: بيت چهارم كه آخرين است اعلام دين شخص خودش است. او در ابيات پيش قلب مسلمانان را محل آميختگي‌هائي از اديان مختلف، معرفي مي‌كند كه همان «پاي وحدت بر سر كفر ومسلماني زديم» است. اما در بيت چهارم دين خودش را خالص و كامل معرفي مي‌كند: متدين به دين حبّ (مسيحيت) هستم.

جمله بعدي يعني «انّي توجّهت ركائبه: كه خودم مركب‏هاي دين محبت را به راه انداخته‏ام» بس گويا، شگفت، صريح و داراي پيام سترگ است. مي‌گويد من راه را باز كردم تا مركب‏هاي دين محبت پيش‌روي كنند. و براستي او اينكار بزرگ را انجام داد و مسلمانان را بي‌حميت و بي‌غيرت كرد كه نه به اندلس نيرو اعزام كردند و نه در پشت جبهه كاري كردند. مردان مسلمان اندلس قتل و عام شدند زنان و كودكان اسير و برده صليبيان گشتند و... .

در آخر با حرف «فـ » نتيجه مي‌گيرد كه «فالحبّ ديني و ايماني: پس محبت دين و ايمان من است» باز اين جمله داراي ايهام است هم اعلام مي‌كند كه مسيحيت دين من است و هم اِشعار دارد كه امروز (پس از پيروزي مسيحيان در اندلس) مسيحيتي كه در اندلس است و نيز ايمان مسيحي كه امروز اندلس را گرفته، مال من است، محصول فعاليت‏هاي من است نه محصول كار نظاميان مسيحي‌، پيروزي مال من است نه نظاميان.

انصافاً اين ادعاي او عين واقعيت است. اما با اين كه اشعار بالا بس روشن، گويا، صريح، نصّ و بليغ است، مي‌دانم كه خواننده سخت دچار شگفتي شده و توقع دارد ادلّه ديگري نيز براي اين موضوع برايش تقديم شود. زيرا شيخ اكبر كجا و اين برنامه كجا، شيخ اعظم كه برخي از مسلمانان ساده لوح از او بت ساخته‏اند و قبله ملاصدرا و اميد صدرائيان است، چنين ماهيتي داشته!؟! و بدين گونه از آب در مي‌آيد؟!

عرض مي‌كنم آي به چشم، ادلّه ديگر نيز مي‌آورم، لطفاً شما اين چند برگ را به همراه من بيائيد تا ملاحظه فرمائيد. پيش از هر مطلبي اين نكته را به ياد داشته باشيد او كه در اين اشعار به نتايج فعاليت خود مي‌بالد بي‌ترديد در پايان فعاليت‏ها است يعني اين ابيات را در «قونيه» كه ساكن آنجا شده بود و پس از خروج از اندلس در هيچ جائي رسماً ساكن نشده بل همه جا را گشته و در قونيه ساكن شده است. و اين نص عبارت فريد وجدي در «دائرة المعارف» است. اكنون پرسش اين است در قونيه چرا؟ لطفاً اين سؤال «در قونيه چرا؟» را به خاطر داشته باشيد كه بس مهم است و شرحش خواهد آمد.

اينك ادلّه ديگر:

محي‌الدين در قونيه فصوص را مي‌نويسد اما مي‌گويد در ناحيه دمشق در خواب ديدم كه پيامبر اسلام‏(ص) كتاب فصوص را به من داد و گفت اين را به مردم ابلاغ كن. او كه براي مسلك خود از قداست هر مقدسي استفاده مي‌كند، در اين ادعا دمشق را براي اين مكاشفه ادعائي بر مي‌گزيند؟ دمشقي كه هيچ قداستي در نظر هيچ فرقه‏اي از فرقه‏هاي اسلام، ندارد. او كه مكه و مدينه را گشته بود.

«محروسه دمشق» همان تعبيري است كه «پولس» احيا كننده دين عيسي (به نظر مسيحيان) همين تعبير را در مورد مكاشفه بزرگ و مهم خود به كار برده و در همان «محروسه دمشق» به كشف و شهود به اصطلاح ارزشمند احيا كننده رسيده است و «محئ دين المسيحيّه» شده است.

در اولين جمله مقدمه فصوص ميگويد: «الحمدلله منزل الحكم علي قلوب الكلم» و دقيقاً كتابش را مانند انجيل با «كلمه» شروع مي‌كند. انجيل مي‌گويد: «ابتدا كلمه بود و كلمه در نزد خدا بود...» و محققان مكتب محي‌الدين از جمله شاگردِ شاگردِ شاگردش ـ قيصري شاگرد عبدالرزاق كاشاني واو شاگرد صدر قونوي فرزند خوانده محي‌الدين ـ بل همگي اين سخن او را درست به معناي مورد نظر مسيحيت تفسير كرده‏اند. لطفاً به مجلد اول رجوع فرمائيد.

محي‌الدين در فتوحات (ج 2 ص 390 ـ 392) نيز در اين موضوع بحث كرده است.

3ـ توماس آكويني‌، بنيانگذار عصر اسكولاستيك مسيحيت با مكتب فارابي كاملاً آشنا بوده و (به قول نويسنده المنجد بخش اعلام) حتي نظريه‏هاي انتقادي خود را در مورد آن، توضيح داده است. آكويني فلسفه ارسطو را براي تبيين مسيحيت وارد مسيحيت كرد كه پيش از آن اين وظيفه تنها به عهده فلسفه افلاطون بود.

بي ترديد آكويني تحت تأثير تز «آشتي ميان افلاطون و ارسطو» ي فارابي قرار گرفته و دروازه كليساها را براي فلسفه ارسطوئي باز كرده است. تزي كه فارابي آن را در محور كار خود قرار داده بود به ويژه در كتاب «فصوص الحكمه» كه محي‌الدين حتي نام كتابش را از او گرفته است. يعني آكويني در اروپا، محي‌الدين اروپائي الاصل در آسيا و معاصر هم، هر دو به يك نوع از فارابي تأثير پذيرفته‏اند. و ابن عربي در گرايش به مسيحيت به همان مسيحيت مي‌گرايد كه پس از او توماس آكويني آن را به جريان مي‌اندازد. و هر دو به اصطلاح نوآوري كرده‏اند. در آغاز جلد اول نو آوري محي‌الدين به شرح رفت.

محي‌الدين متوفاي 1240 و آكويني متوفاي 1274 است. آكويني در 49 سالگي مرده است يعني او در زمان محي‌الدين 15 سال داشته است. او توانست فلسفه افلاطون را محترمانه از كليسا بيرون كند و به جاي آن فلسفه ارسطو را به خدمت تبيينات مسيحيت بگيرد. اما معلوم است چنين كار بزرگي براي هر كسي سخت دشوار و بل غير ممكن است كه جريان ديني كل اروپا را عوض كند.

تجربه عملي محي‌الدين نشان داده بود كه «اشراق» و پرداختن به كشف و شهود چه بلائي بر سر مسلمانان آورد، و مسيحيان را پيروز كرد. پاپ و همه كليساها به خطري كه ممكن بود از ماهيت فلسفه افلاطون كه بر مبناي «اشراق» مبتني بود، متوجه اروپائيان شود، كاملاً متوجه شدند. در نتيجه پاپ، اسقف‏ها، راهب‏ها و كليساها، تصميم گرفتند از نفوذ روح تصوف گرائي افلاطونيات در دين‌شان جلوگيري كنند. و در چنين زمينه‏اي تز توماس آكوينوس، مقبول افتاد.

و بدين سان محي‌الدين در داخل اروپا نيز به مسيحيان خدمت كرد.

ليكن ارسطوئيات نيز به دليل محتواي شُوم خود پس از دو قرن و نيم، مسيحيت را رسوا كرد. دادگاه‏هاي انگيزاسيون از طرف كليسا براي محاكمه دانشمندان كه با كيهان‏شناسي ارسطو مخالفت مي‌كردند، با قساوت تمام به راه افتاد و در آخر مسيحيت به آن رسوائي دچار شد كه نه كار انجيل بود و نه ربطي به دين عيسي داشت بل ثمره ارسطوئيات بود.

اربابان كليسا از تنها عنصر رؤيا گرايانه فلسفه افلاطون، ترسيدند و از سيطره آن كاستند در حالي كه در ميان مسلمانان، محي‌الدين هم افلاطونيات و هم جوكيات صوفيانه را با آميزه‏اي از ارسطوئيات، به خورد مردم مسلمان داده بود كه رؤياپردازي صرفاً افلاطوني در مقايسه با اين معجون چيز مهمي نبود.

عنصر رخوت آور تصوف، به تخليه غيرت ديني مسلمانان منجر مي‌شد و نيز با توجه به ماهيت اسلام كه بر خلاف مسيحيت يك دين پر از تبيين در همه ابعاد هستي‌شناسي و زيست‏شناسي، امور اجتماعي بشر، بود اين آشتي ميان سه مسلك اجنبي همه تبيينات اسلام را، بايگاني مي‌كرد و كرد.

محي‌الدين به فرايند اين معجون سه عنصري قانع نشده رسماً فتوا مي‌دهد كه «گناه كردن نه تنها لازم بل واجب است» زيرا اگر گناه نكنيم اسامي غفار، رحيم و... خدا عاطل مي‌مانند. و حديث هم بر اين فتوا جعل مي‌شود. او در اين راستا شيطان را مظهر خدا مي‌داند و اين موضوع را به عنوان يك اصل، اعلام مي‌كند (همان طور كه در جلد اول به شرح رفت). و فرقه‏هاي حروفيه، نقطويه، بكتاشيه، شيطان پرستان، يزيديان، تومان توكدي‌، چراغ سوندرن، خروس قردي و... از مكتب او برخاستند كه تاريخ بشر با عقايد و اعمال كثيف و شرم آور كمونيسم جنسي آنان، آلوده گشت.

در مورد فرقه‏هاي حروفيه، نقطويه، بكتاشيه، شيطان پرست و يزيديان، تومان توكدي‌، چراغ سوندرن، در جلد اول توضيح بس مختصر گذشت.

اما «خروس قردي‌» يا «خروس قران» فرقه‏اي بودند در شرق آناتولي (تركيه) و نيز در نقطه شمال غربي ايران و افراطي‌تر از تومان توكدي و چراغ سوندرن. اينان علاوه بر مراسم كمونيسم جنسي آن دو فرقه (كه با نيت قربة الي الله انجام مي‌يافت) مراسم ديگر نيز داشتند، در هر سال به عنوان مقدمه مراسم زناي عمومي و علني‌، مراسم «خروس قردي‌» يعني «خروس‌كشان» را به راه مي‌انداختند. خروس در ميان حيوانات سمبل غيرت ناموسي و غيرت جنگي است همان طور كه خوك سمبل بي‌غيرتي است. اين فرقه مراسم خروس‌كشان را با اين هدف به راه مي‌انداختند كه بايد سمبل غيرت و جنگ، كشته شود. و بدين وسيله نفرت خودشان را از غيرت وجنگ ابراز داشته و فرزندان را نيز چنين تربيت مي‌كردند.

مقصود اصلي سردمداران اين فرقه‏ها در حقيقت مخالفت با جنگ نبود بل مخالفت با دفاع و جهاد بود بر اساس همان چيزي كه محي‌الدين بنا نهاده بود.

چيزي كه بس جاي شگفت است افتخار و به خود باليدن صدرائيان ماست كه مرتب مي‌سرايند: از افتخارات صدرا اين است كه ميان فلسفه افلاطون و فلسفه ارسطو، آشتي داد. در حالي كه اين آشتي مال محي‌الدين است كه موجب عبرت توماس آكويني شده. و اصل پديده نيز به فارابي مي‌رسد.

محي‌الدين در فصوص، فص آدم و فص شيثي را طي مي‌كند و مهم‏ترين نتيجه كه از سير اين دو فص مي‌گيرد، همان مسيحيت اسكولاستيك است. براي توضيح اين مطلب به مبحث «غضب و رضا ـ ليبراليسم» كه از صفحه 443 جلد اول شروع مي‌شود و به ويژه به مبحث «مسيحيت گرائي محي‌الدين و نقض اصول خود» صفحه 692، مراجعه فرمائيد. البته اين مسيحيت گرائي محي‌الدين تنها در دو فص از 27 فص كتاب فصوص است نه در كل آن و نه در ساير آثار ابن عربي‌.

انجمن محي‌الدين به سردمداري فرانسويان، داير است.

هنوز هم غربي‌ها افكار محي‌الدين را ترويج مي‌كنند و درباره او مطلب نوشته و منتشر مي‌كنند از آن جمله چاپ «شرح خواجه پارسا» كه شرح فصوص است. البته آنان در اين برنامه تنها متوني را چاپ و منتشر مي‌كنند كه قبلاً در ممالك اسلامي چاپ نشده باشد. بدين وسيله آثار او را از اضمحلال حفظ مي‌كنند.

به حدي محي‌الدين براي‌شان گرامي بود و در حدّي با او آشنا بوده و هستند كه امروز هم فرقه و كيش او در اروپا هست كه عده‏اي پيرو عقايد و مسلك او هستند.

8 ـ هنوز هم غربي‌ها محي‌الدين را هم در داخل خودشان (بيش‏تر در محافل علمي‌شان) و هم در خارج تبليغ مي‌كنند:

كتاب ماه شماره 59 بخش اول، «گفتگو با دكتر نصرالله پور جوادي» ـ تكه‏هائي از سخنان پور جوادي‌:

... ممكن است كه مثلاً من راجع به ابن عربي تحقيق بكنم ولي اين دليل نمي‌شود كه بخواهم اشاعه فكر ابن عربي را بكنم يا بخواهم از او دفاع بكنم و تبليغ كنم و بگويم كه بيائيد مريد ابن عربي شويد. البته عدّه‏اي هستند در غرب كه درباره ابن عربي تحقيق مي‌كنند ولي قصدشان تبليغ است... .

دكتر پور جوادي در ادامه در پاسخ به اين كه «محي‌الدين پيامبر(ص) را در خواب ديد كه به او فرموده است اين كتاب فصوص را بگير و به مردم ابلاغ كن» مي‌گويد: ابن عربي مثل اين كه با پيغمبر خيلي نزديك بوده و از اين خواب‏ها مي‌ديده است ولي شما وقتي فصوص را نگاه مي‌كنيد مي‌بينيد كه پاره‏اي از اين حرف هائي كه زده، در جاهاي ديگر هم آمده، بعضي از آنها منابعش هست و منابع بعضي ديگر را هنوز نتوانسته‏ايم پيدا بكنيم ولي پيدا مي‌شود. من به اين نتيجه رسيده‏ام كه ابن عربي دفترچه يادداشت داشته و چيزهائي را كه مي‌خوانده در دفترچه يادداشتش مي‌نوشته، بعضي وقت‏ها نسخه كتابي كه‏ [از آن ياداشت بر مي‌داشته] غلط داشته و اين يادداشتهايش هم غلط شده است. من اين را در مورد بعضي از اصطلاحاتش نشان داده‏ام... و خيلي مواقع هم يك يادداشتي را مي‌خوانده كه خودش بسط مي‌داده روي خيالات خودش. ابن عربي يكي از نويسندگاني بوده كه خيلي قوه خيالش قوي بوده و اتكايش هم به قوه خيالش زياد بوده است... اما اين كه شما بگوئيد واقعاً به او وحي و الهام شده بود، من نمي‌توانم قبول كنم بيش‏تر اين حرف‏ها را از كسان ديگر گرفته، سنتز كرده، جمع كرده، بعضي اوقات واقعاً حرف ديگران را تحريف كرده، تحريفي كه از «هواجس» كرده غلط است. و آن حرف‌هائي كه راجع به «ملامتيّه» مي‌زند از خودش در آورده، آن حرف‏ها از لحاظ تاريخي درست نيست... . بنابراين ساختن بت از اين نويسندگان به اين صورت درست نيست... ابن عربي در ميان غربي‌ها به صورت يك كيش در آمده و انجمن ابن عربي تاسيس شده است.

دكتر پور جوادي در اين بيانات خصيصه‏هاي چندي از ابن عربي شمرده است:

الف: ابن عربي سخت در ميان غربيان محبوب است حتي پيرواني دارد.

ب: محي‌الدين «يادداشت بردار بود». او با اين تعبير رسماً ابن عربي را به «سرقت ادبي‌» متهم و محكوم مي‌كند.

ج: غربي‌ها ابن عربي را تبليغ مي‌كنند.

د: ادعاي ابن عربي در اين كه فصوص را پيامبر اكرم‏(ص) به او داده و او را مامور به ابلاغ آن به مردم، كرده است، دروغ و افترا است كه او به پيامبر(ص) بسته است.

ه‍ : محي‌الدين تحريف مي‌كرد به حدي كه اين يك ويژگي مستمر او بوده است.

و: محي‌الدين (با اين كه يك نابغه بوده) اما سواد و اطلاعاتش وسيع نبوده در مطالب معمولي نيز گاهي دچار غلط مي‌شده.

ز: از محي‌الدين بت ساخته‏اند.

اعتراف مي‌كنم دكتر پورجوادي در اين عبارت‏هاي مختصر محتواي مجموع دو جلد كتاب من را با بهترين بيان و عبارت آورده است كه به قول آن مَثَل معروف «من هم مي‌خواستم همين را بگويم». اما من ناچارم، راهي ندارم غير از اين كه سخنان محي‌الدين را يك‌به‌يك توضيح دهم، مواردي كه آيات را تحريف، حديث‏ها را تحريف كرده بل جعل حديث كرده، سرقت ادبي كرده، سياسي كاري كرده، مسيحيت‌گرائي كرده، امت مسلمان را بي‌حميت كرده، روح جهادي و دفاعي را از آنان سلب كرده و... و... همه را دانه، دانه توضيح دهم زيرا مخاطبان من با مخاطبان دكتر پورجوادي فرق دارند. وقتي كه جناب آشتياني آن همه مدح و ثنا براي شيخ اكبرش نثار مي‌كند تكليف من سنگين و سنگين‌تر مي‌شود.

مدرك و دليل نهم بر مسيحيت گرائي محي‌الدين، (به اصطلاح) مكتب شيخ عطار است كه شاگرد مستقيم محي‌الدين بود اين نيز در مبحث «مكتب محي‌الدين و حمله مغول» خواهد آمد. و در مبحث «شيطان پرستان» از مقالات مقدماتي اشاره‏اي شده است.

10ـ (به اصطلاح) مكتب محمود شبستري‌: در جلد اول صفحه 698 گذشت كه شبستري صرفاً مترجم سخنان محي‌الدين بوده و چيزي از خود نداشته است و در آن جا اشعار او از گلشن راز آمد كه:

ز روح الله پيدا گشت اين كار

 

كه از روح القدس آمد پديدار

بود محبوس طفل شيرخواره‏

 

به نزد مادر اندر گاهواره‏

چو گشت او بالغ و مرد سفر گشت

 

اگر مرد است همراه پدر گشت‏

عناصر مر تو را چون امّ سفلي است

 

تو فرزند و پدر آباي علوي است‏

از آن گفته است عيسي گاه اسري‌

 

كه آهنگ پدر دارم به بالا

11ـ از پايه‏هاي اساسي مكتب محي‌الدين «هم صورت بودن خدا و انسان» است كه خدا انسان را به صورت خود آفريد. او حديثي بر اين باور پايه‏اي خود مي‌آورد كه سنيان نيز آن را نمي‌پذيرند، از آن جمله امام الحرمين جويني مي‌گويد حديث «خلق الله آدم علي صورته» ناصحيح است. نظر ائمه‏(ع) را نيز در مورد آن در جلد اول توضيح دادم كه جعلي بودن آن مسلم است. اصل و اساس اين پايه عقيدتي و هستي‌شناسي محي‌الدين در سفر پيدايش تورات تحريفي‌، آمده است كه «خدا گفت آدم را به صورت ما و موافق ما بسازيم پس خدا آدم را به صورت خود آفريد». مسيحيان نيز مطابق تورات كه كتاب «عهد عتيق»‌شان است به اين اصل معتقد شدند. و ابن عربي آن را يكي از «اصول» اسلام قرار داد.

12ـ آسين پالاسيوس محقق اروپائي‌، در يك كار تحقيقي بخش‌هائي از آثار محي‌الدين را جمع و تدوين كرده و نام آن كتابش را «اسلام در قالب مسيحي‌» گذاشته است. دائرةالمعارف بزرگ اسلامي نام آن را «اسلام در صورت مسيحي‌» ثبت كرده است. من اين كتاب را نديده‏ام.



[1]. در جلد اول مشروحاً بيان شده است.

[2]. نسخه بدل: انكر.

[3]. نسخه بدل: واصبح.